27 Ağu 2013


Bir gün bir bakmışız zaman makinası icat edilmiş ve benim gibi historical meraklıları da atlamışız bu makinelere hoooop eski zaman İngiltere'sine gitmişiz. Üzerinizde kot pantolon ve sandaletlerle cadı sanılıp yakılmak ya da kafir sanılıp başınızın kesilmesini istemiyorsanız "Orta Çağda Ne Giysem" isimli yazı dizimi mutlaka takip edin. Söz konusu olan can güvenliğimiz arkadaşlar olay çok ciddi yani. :)

(1485 - 1603)
Tarihte bana en ilginç gelen dönemlerden ve hanedanlardan biridir Tudor'lar. The Tudors dizisini, Anne Boleyn filmini (The Other Boleyn Girl) ya da Philppa Gregory kitaplarını okumuş olan herkesin de yakından tanıdığını düşündüğüm bir dönem bu. O yüzden burada sıkıcı bir şekilde tarih dersi vermektense, o dönemle ilgili ilginç bulduğum bilgilerle birlikte size bol resimli bir yazı hazırlamaya çalıştım. Umarım hoşunuza gider :)

Tudor Dönemi kral ve kraliçeleri:
VII. HENRY
VIII. HENRY
VI.EDWARD
I. MARY (Bloody Mary)
I. ELIZABETH (Bakire Kraliçe)
The Tudors dizisinden bir sahne

Bir zamanlar uzak diyarların birinde bir ülke vardı. 
İnsanların mutlu mesut yaşadığı, 
hayatın güzelliklerle dolu olduğu, 
her gece balolar, şenlikler düzenlenen........
No, no ve nooo! 
Hayır kesinlikle böyle bir hayal aklınıza getirmeyin arkadaşlar. Kılık kıyafetlerin ne kadar güzel olduğunu düşünsem de kesinlikle yaşanması çok zor zamanlarmış o dönemler. Özellikle detaylıca araştırdıkça "aman yemişim kıyafetlerini gül gibi yaşıyorum ben bu zamanda" diye çok sevindim. Hele ki ortalama yaş ömrünün 35 olduğunu öğrendiğimde! Düşünün ki ben şimdi 34 yaşındayım ama maazallah o dönemde yaşayaydım seneye meftaydım :) Veleddallin amin yani :) 
(yine de Allah bilir tabii diye eklemek istiyorum burada -tırsanveyaşamakisteyenblogger) 

Moda konusunu anlattıktan sonra merak edenler için ek bir dönem bilgisi daha koyuyorum. Sıkılmazsanız okuyunuz ve eğer eksik, yanlış bir şey varsa lütfen yorumlarınızda belirtiniz ki ben de ekleyip düzeltebileyim. Şimdi gelelim kılık kıyafetlerimize...

Zenginlerin çok zengin, fakirlerin ise çok fakir olduğu bu dönemde hem erkekler hem de kadınlar için moda çok önemliydi. Kıyafetlerin renginden, kumaşına kadar her şey güç ve statü sembolüydü. Üst sınıflar ve soylular zengin renkler, şaşaalı kumaşlar, mücevher süslü bol işlemeli kıyafetler giyerken; aşağı tabaka halk sade renklerde, basit, yün elbiseler giyerdi. Hatta Sumptuary Laws denilen bir kanunla kimlerin nasıl giyineceği, evini nasıl döşeyeceğine kadar ayrıntılı kurallar koyan ve böylece sosyal sınıflar arasındaki farklılıkların kesin çizgilerini çeken kanunlar mevcuttu. Örneğin mor, altın, gümüş, bordo, kızıl ve lacivert renkleri, kadife, kürk, dantel, pamuklu ve tafta kumaşları sadece kraliyet ailesi mensupları, soylular ve asiller giyebilirdi. Fakirlere ya da sıradan halka bunlar kesinlikle yasaktı. Halk daha kaba yünlü kumaşlar giyerken kahverengi, bej, sarı, turuncu veya açık mavi gibi dikkat çekmeyen renkler giymek zorundaydı. O dönemde azınlık olan orta sınıf insanlara ise bazı detaylar izin verilebiliyordu ama zenginliklerini arttırmadıkça bunlar da çok fazla değildi.
8.Henry
Bu dönemde moda anlayışını ve yenilikleri kraliyet ailesi belirliyordu. Özellikle bizim de sık sık eş değiştirmesiyle tanıdığımız çapkın ve çirkin kral 8.Henry giyim kuşama çok düşkündü. Öyle ki yıllık giyim harcamasının o zamanlarda 16.000 duka yani bugünün parasıyla 3.140.000 $ olduğu söyleniyor ki ben söyleyenlerin yalancısıyım. Ama eğer bu rakam doğruysa gerçekten çok harcıyormuş! 
8.Henry
Konumuza dönersek o dönemlerde çok ta fazla yapacak bir şey olmadığından bizim zengin züppe aristokrat kesimimiz arasında giyim kuşam çok önemliydi. Bu arada kadın kıyafetleri ne kadar gösterişliyse, erkeklerin kıyafetlerinin de onlardan aşağı kalır yanı yoktu. Abartılı süslemeler, kıyafetlerde mücevher kullanımı erkeklerin de vazgeçemediği detaylardandı. Fırfırlı kabarık yakalar ve kol manşetleri zenginlik, kalite ve statü sembolüydü.
O dönemden bazı soylular
O dönemlerde ısınma çok büyük problemdi. Evlerin içlerini bile ısıtmak çok zor olduğu için kıyafetler de soğuk havalara göre dikilir ve üst üste giyilirdi. Tudor erkeklerinin üst üste beş kat kıyafet giydikleri olurdu. Ancak sofistike görünmek rahatlıktan daha önemliydi. 

Kadınlar kıyafetlerini giydikleri zaman üçgen bir görünüme sahipken erkekler kare bir görünüme sahipmiş :)
Kral ve Kraliçe
Tudor Kadını
Tudor dönemi kadınları dar,sıkı korselerin üzerine en az dört parça kıyafet giyerlerdi. Bunlar büzgülü bol bir iç gömleği, iç eteklik, fistan ve en dışa giydikleri Gown denilen elbise/cüppe 'den oluşurdu. Elbiseler ipek, saten, en iyi ketenler ve kadifelerden yapılır, üzerilerine mücevherler, değerli taşlar işlenirdi.
1.Elizabeth


Bunlara ek olarak kadınlar çemberli iç eteklik, forepart denilen elbiselerin ön kısmına giyilen bir parça, partlet denilen boynu ve omuzları örten bir parça daha giyerlerdi. Ki 8.Henry  bu partletin giyilmesini mutlaka istiyordu. (O zamanlardan beri yöneticiler kadınların ne giyip ne giyemeyeceğine karışıyorlarmış yani. #direntudorkadını) Son olarak ta yine o dönemde başlıklar mutlaka kullanılıyordu. Bu başlıklar zaman içinde şekil değiştirse de Tudor dönemi boyunca tüm kadın portrelerinde bunlara rastlıyoruz.

Başlık çeşitleri
Bu dönemin en önemli moda yeniliği kıyafetlerde kullanılan yırtmaçlar. Kat kat giyindikleri ve iç eteklerinin, elbiselerinin de kumaşlarının görünmesini istedikleri için yırtmaçlar moda olmuş, yine kadın erkek demeden bunu sıklıkla kullanmışlardır.

Daha önceki dönemlerde de kullanılan fırfırlı yakalar bu dönemde de yerini kaybetmemiş, ancak daha büyük ve şaşaalı hale gelmişlerdir. Büyük yakalar asalet ve zenginliklerin sembolüdür. Özellikle 1.Elizabeth döneminde bu yakalar o kadar büyük yapılmaya başlanmıştır ki insanların boyunsuz gibi görünmelerine sebep olmuştur. Bakınız alttaki resimler.

Bu dönemde çok açık renk saç ve solgun görünümlü ten makbul. Bu da işçiler ve fakirler gibi güneş altında çalışmadıklarının göstergesi. Yani bizim ikoncanımız Eda Taşpınar oralara gitse muhtemelen taşlanır :) Açık renkli ten için Ceruse denilen beyaz kurşun ve sirkeyle yapılan bir karışım var. Bu ciltteki yaraları ve hastalık izlerini kapatmak için yüze uygulanıyor. Tabii ki de doğal olarak kurşun zehirlenmesi büyük problem bu dönemlerde. Ya sen al kurşunu yüzüne sür, te allaaam tabi 35 den çok yaşamazsın :)


Kadınlarda ayrıca kırmızı yanak ve kırmızı dudaklar çok çekici bulunuyor ve kadınlar da makyajlarını böyle yapıyorlar. 

Tudor Erkeği
Soylu ve asil sınıftan olan zengin erkekler de bu dönemde çok süslü giyiniyorlar. Korseler, tüylü-mücevherli şapkalar, uzun çoraplar (hani biz kızların muz çorap dediğimize benzer), böyle balon eteğe benzer altlar, kemerler, kabarık kolluklar, dantelli yakalar ve manşetler, boyunsuz gösteren boyunluklar ve pelerinlerle rüküş ötesi salınıyorlar etrafta. Zehirleyen beyaz kurşunlu kapatıcıyı da sürüyorlar yüzlerine ve hatta allık ve ruj kullananlar da oluyor dönem dönem :) Hepsi birer Fatih Ürek misali dolaşıyorlar yani etrafta :)
Çeşitli Tudor erkekleri. Son resimdeki detaya çok güldüm :)


Bu arada erkeklerin içlerine giydikleri Smack denilen iç gömlekleri var ve kanunen bunu haftada bir değiştirmek zorundalar. Malum devir sık yıkanılmayan pis bir devir. Ama bu iç gömleklerini ne sıklıkla değiştiriyorlarsa o kadar zengin oldukları anlaşıldığı için soylular her gün ayrı bir iç gömlek giyerler, böylece asaletlerini gösterirlerdi. 
Smack denilen iç gömlek
Bu da bizim Charles Brandon'umuzun iç gömleği :)
Süslü 8.Henry
Dönemle ilgili ama modayla ilgisi olmayan başka bilgiler de eklemek istiyorum. Örneğin başlarda bahsettiğim gibi bu dönemlerde ortalama insan ömrü 35 yıldı. Veba, tifo, çiçek, su çiçeği, kızamık ,frengi, sıtma, tüberküloz gibi hastalıklar çok yaygın ve ölümcüldü. Tıp çok geriydi ve doktor tedavileri genelde vücuda sülük yapıştırma, kupa çekme veya kan akıtma şeklinde yapılıyordu. Doğum sırasında ölüm çok fazlaydı ve çocuk ölümleri çok yaygındı. Öyle ki her iki çocuktan bir tanesi 16 yaşına gelmeden ölüyordu. Buna rağmen çocuk doğurma oranı çok yüksekti ve tek çocuklu aile yok denecek kadar azdı.
Orta sınıf kadın kıyafeti
Bu dönemler kadınlar için çok zordu. Yasal hiç bir hakları olmadığı gibi kocalarının ya da babalarının malı sayılıyorlardı. Hiç bir şekilde mülk sahibi olmaları, bir işte çalışmaları yasaktı. Hatta hangi renkleri giyebilecekleri bile kanunlarla sınırlıydı. Kocalarını kendileri seçemez, önceden babalarının ayarladıkları evlilikleri yapmak zorundaydılar. Bu dönemlerde kadına sadece ev işleriyle ilgilenmesi ve soyu sürdürmek görevi verilmişti. Babalar kızlarını evlendirirken damada belli bir miktar çeyiz parası verirdi. Bunun sebebi kadının gittiği yere maddi külfeti olacağından bunun karşılığı olarak ödenirdi. Ne kadar aşağılayıcı ve acınacak dönemler maalesef...
Orta sınıf bir kadın portresi
Eğitim sadece zenginlerin sahip olduğu bir lükstü. Buna rağmen zengin kız çocukları eğitim görebiliyordu. Ama gördükleri eğitim sanat, müzik gibi alanlarken, erkekler matematik, Latince gibi dersler alırdı. Fakirlerin çoğunun okuma yazması bile olmazdı. 

Fakirler her zaman çalışmak zorundalardı. Ancak zengin ve soylu kesim çalışmadıkları için boş zamanlarında şahin, geyik ve ayı avlayarak, mızrak dövüşü yaparlardı. Eğlence olarak da müzik, şiir, dans, tiyatro ve oyunlarla vakit geçirirlerdi. 

Tudor Dönemi modası ve genel yaşamı hakkında verebileceğim bilgiler bu kadar arkadaşlar. Eğer buraya kadar sıkılmadan okuduysanız ne mutlu bana :) Aşağıda bu dönemden bulduğum çeşitli kıyafet ve aksesuar resimlerini paylaşıyorum.

Bir sonraki dönem yazımda görüşmek üzere hepinize bol okumalı günler diliyorum.
Sevgilerimle
Tudor Döneminden kalma erkek ayakkabısı
Saç Bonesi
1.Elizabeth'in gömleği
1.Elizabeth'in Vaftiz Elbisesi
Üçgen Kadın ve o döneme ait erkek çorabı

O dönemlerden iç eteklik ve korse
Ayakkabı modeli





13 yorum:

Benherneysemo dedi ki...

Zaten sevmezdim ölümüne soğudum dönemden! Ama şu kısma çok güldüm :D "Söz konusu olan can güvenliğimiz arkadaşlar olay çok ciddi yani. :)" Eline sağlık sıkılmadan okuduğum harika bir yazı olmuş sayın ortaçağ paparazzisi :p

Yorum Ustası dedi ki...

O resindeki detaya bende çok güldüm :D Beğenmedim bu dönemi ben ya o yakalar ne öyle yaralarını yalamasınlar diyemi yapmışlar :D

The Reading Lady (Onur Kınacı Birler) dedi ki...

@Benherneysemo: Ben de senin şu ortaçağ paparazzisi lafına bayılıyorum :D Dönem çok berbat gerçekten de...

The Reading Lady (Onur Kınacı Birler) dedi ki...

@Yorum Ustası: Ahahahah o yakaları gördükçe Dora'nın ameliyat olduğunda taktığı yaka aklıma geldi benim de. Ki o yakaların da adı Elizabeth ve bu döneme atıfta bulunmuşlar ismi koyarken :) Yanlız o detay nedir gerçekten ya :D

tarih84 dedi ki...

okudum okudum okuduuuuum ve kara verdim ben o dönemde yaşamak istemezdim hesab ettim 6 yıllık ömrüm kalmış nayırrrrrrrrrrr


8.henry kılık kıyafet harcamasına inanırım adamın kıyafetlerinde süs eşyası olarak mücevherler eklendiği düşünüldüğünde. Ahhh bir de kadınların göğüs dekolteleri tabi ki erkenden ölürler sebep: zatüre :)))

Yorum Ustası dedi ki...

Şu Elizabeth'inde başına gelenler isimini vermedikleri şey kalmamış :D
O detayda, adam her yönüyle gösterişe meraklıymış :D

Kitap Tutkusu dedi ki...

Allah'ım bu kıyafetler, saçlar aman hiiiç bana göre değil :P

eline sağlık canım harika bir yazıydı yine :)

Sezen Bahceli dedi ki...

okuduğum en ilginç yazılardan biriydi. bundan sonra takip edicem =)
sevgiler
kozmetiktutkunu.blogspot.com

Benherneysemo dedi ki...

YOrumlara da yazı kadar güldüm kızlar harikasınız :D

Zaman sözleri dedi ki...

The White Queen'de anlatılan Henry Tudor dönemi mi bu acaba ? Osmanlı kıyafetleri nerdee,bunlar nerdee :)

selda nın mutfak defteri dedi ki...

Merhabalar,
Bloğunuzu çok beğendim ve izlemeye aldım. Bana da bekliyorum. Güzel paylaşımlarda buluşmak dileğiyle. Sevgilerimi bıraktımmmm…..:))

La Luna dedi ki...

Okudum súper olmus :) O doneme gore bu aralar mefta olmam gerek ... Kıs sarayını okurken karakterler hastalandığında sürekli "kan akitma" dan bahsediyorlardı. Sebebi buymuş demek. :) Aydınlandım :) Gerçi bizi yazar yada tercuman aydinlatabilirdi ama neyse ... Cok sansliyim çünkü bu donemde yasıyorum. Kotumu tişörtümü giyip çıkıyorum, soyluda olabilirim soysuzda ;) Teşekkürler okuyan bayan ...

Esra Ercan dedi ki...

Cıks bu dönem bana hitap etmiyor :D hiç sevmedim :/ Hem kadınların kıyafetlerini hemde erkeklerinkini :))) Yazın yine harika olmuş ablacım ilk satırlarda çok güldüm :D Belli olmaz birde bakmışız Tudor dönemindeyiz :D Ellerine sağlık, çok güzeldi ;))

Blog içi arama